Menu
14 / 12 / 2017 - 04:36 am
A Site By Your Side
A+ A A-

psy-3

1.1 Γενεαλογικές απόπειρες μιας σεξουαλικοποιημένης ψυχιατρικής ή μιας ψυχιατρικοποιημένης σεξουαλικότητας

 

Για την ιστορικοποίηση της δημιουργίας και εγκαθίδρυσης της ψυχιατρικής επιστήμης ως αληθούς και τις διασυνδέσεις της με την παραγωγή λόγου (και έργων) περί σεξουαλικότητας και σεξουαλικής ηθικής, κοιτάμε λίγο πίσω. Μόλις δυο με τρεις αιώνες πριν. Ανοίγοντας τα μάτια σε αυτό το παρελθόν, σε αυτή τη χωροχρονική συγκυρία, βρισκόμαστε μπροστά σε νεοσύστατα εθνικά κράτη, πολέμους, αποικιοκρατικές εξορμήσεις, μαζικές τυπογραφίες, διάδοση οικουμενικών θεωριών και επιστημονικών θεωρήσεων, φιλτραρισμένα με τα ιδανικά του διαφωτισμού και τις αναζητήσεις του ιδανικού υποκειμένου, άξιου της νέας εποχής της κοινωνικής προόδου και ορθολογικότητας. Η ευνομία αρχίζει να συναρτάται ολοένα και περισσότερο με την ατομική ηθική. Οι ατομικές παρεκκλίσεις ολοένα και περισσότερο διαταράσσουν την κοινωνική ευταξία.

Θρησκευτικά, οικογενειακά, αναπαραγωγικά και ετεροκανονικά ιδανικά προσυπογράφουν κοινωνικά συμβόλαια και, με το γράμμα του νόμου, εξαπλώνονται ως τα μόνα δυνατά πρότυπα διαβίωσης. Τα μη δυνατά πρότυπα γίνονται μη επιτρεπτά, εγκαθιδρύονται όρια στις διαπροσωπικές επαφές, μέσα στις οποίες ενυπάρχουν οι σεξουαλικές. Πλήθος διαστροφών πλέον εξετάζονται, κατηγοριοποιούνται, ορθολογικοποιούνται και γίνονται προσπάθειες ίασής τους, αν όχι καταστροφής τους. Δεν μπορούμε βέβαια να μιλάμε για αόριστες έννοιες και δομές στον αέρα, καθώς οι διαστροφικές αποκλίσεις ενσαρκώνονται στα άτομα, αυτά εκτίθενται σε ιατρικά συνέδρια, δικάζονται, στιγματίζονται, εξεγείρονται. Τα σώματα γίνονται ολοένα και πιο ορατά, διαχωριζόμενα σε σωστά και λάθος. Μην ξεχνάμε πως βρισκόμαστε στις απαρχές των ευρωπαϊκών εθνικών κρατών, διαποτισμένων από ιδέες ιεραρχικής διαφοροποίησης από περιοχές που έχουν κατακτηθεί ως αποικίες. Λευκοί, θρησκευόμενοι και "πολιτισμένοι" διαφοροποιούνται συστηματικά από εβραίους, μαύρους, αλλοεθνείς και γενικότερα Άλλους. Η εγκληματολογία αντλεί τις κατηγορίες της από φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά που γίνονται στοιχεία αναπόφευκτα του χαρακτήρα, του ποιείν και του είναι των υποκειμένων. Οι μεγάλες μύτες των εβραίων, οι ζωώδεις μύες των μαύρων, οι ντελικάτες κινήσεις των ομοφυλόφιλων δίνουν και παίρνουν σε εγχειρίδια κοινωνικών και μη επιστημόνων.

trepsy 1

Η ιστορικοποίηση αυτής της μεγάλης κατηγορίας, για την οποία έχουμε μάθει ότι υπάρχει ως κομμάτι όλων μας και την ονομάζουμε σεξουαλικότητα, και η τοποθέτηση των "φυσικών" και "αφύσικων" εκφάνσεών της στα χωροχρονικά τους πλαίσια, ανοίγει δυνατότητες επαναπροσδιορισμού τους και αναμόχλευσης των διαδικασιών εμπέδωσης εξουσιαστικών δομών και σχέσεων που απορρέουν από αυτές. Χωρίς, ή προσπαθώντας να μην πέσουμε στην παγίδα της εξιδανίκευσης ενός προκαπιταλιστικού παρελθόντος, όπου υποτίθεται τα άτομα συνευρίσκονται "ελεύθερα", εστιάζουμε στους τρόπους ενσωμάτωσης της νεωτερικής σεξουαλικής νόρμας και ερωτικής ηθικής και υγείας. Αυτό συμβαίνει μέσω της επιστημονικοποίησης των διαδικασιών εμπέδωσης της ύπαρξης και καταλογογράφησης των παρεκκλίσεων από τις σωστές και κοινωνικά εύρυθμες έμφυλες ταυτότητες του αρρενωπού άντρα και της θηλυκής γυναίκας, των οποίων η ερωτική συνεύρεση πραγματώνεται μέσω της πρακτικής της εισχώρησης ενός πέους σε έναν κόλπο, αναπαραγωγικά ιδανική, αν και πλέον (με τη σεξουαλική απελευθέρωση) η σεξουαλική ηδονή και ευχαρίστηση τείνει να αποκτήσει μια αυτάρκεια στο λόγο.

Κατά κύριο λόγο στη Γαλλία, μετά την ήττα της από τη Γερμανία το 1871, παρουσιάζεται ο φόβος του υποπληθυσμού. Αυξάνονται οι απειλές για την ατομική υγεία με την εξάπλωση της σύφιλης, της φυματίωσης, της υστερίας. Η Αγγλία την περίοδο αυτή μπαίνει στην φάση του Νέου Ιμπεριαλισμού. Η οικονομική άνοδος προηγούμενων δεκαετιών, μέσω της βιομηχανικής ανάπτυξης και των αποικιοκρατικών επεκτάσεων των αγορών τους, παρουσιάζει κραδασμούς.

Οι πόλεις σφύζουν από ανέργους, εργαζόμενες στην πορνεία, ταραξίες (σοσιαλιστές και αναρχικούς), μποέμ καλλιτέχνες, ανεξάρτητες οικονομικά και ανύπαντρες γυναίκες, το πρότυπο της Νέας Γυναίκας, φεμινίστριες και ομοφυλόφιλους άντρες που δημιουργούν λέσχες, όπως οι Uranians. Είναι η εποχή κατά την οποία τα μεγάλα έθνη μορφοποιούν την κρατική τους υπόσταση, η οποία συνδιαλέγεται με τις νέες οικονομικές δομές που φέρνει το καπιταλιστικό σύστημα. Οι πληθυσμοί των πόλεων μαζικοποιούνται και γίνονται ορατοί με ένα άλλο μάτι. Ταυτόχρονα οι κοινωνικοοικονομικές κρίσεις, λόγω εθνικών, θρησκευτικών, ταξικών πολέμων και αναπόφευκτων μετασχηματισμών συμπυκνώνονται και εκτονώνονται μέσω ενός κυρίαρχου λόγου περί παρακμής, κοινωνικής και ηθικής. Τα ορατά σημάδια αυτής της παρακμής, του εκφυλισμού, αναγνωρίζονται με τα νεοσύστατα επιστημονικά, ιατρικά εργαλεία της περιόδου. Ψυχιατρική, σεξολογία, εγκληματολογία, στατιστική, γενετική κ.λπ. τίθενται στην υπηρεσία της ανθρωπότητας και ορίζουν τα κριτήρια για το τι είναι ακριβώς η ανθρωπότητα και ποιοι αποτελούν άξια μέλη της. Η ψυχιατρική, όπως και άλλες ιατρικές επιστήμες (άλλωστε τα όρια τους ενός κλάδου δεν είναι ποτέ σαφώς διαχωρισμένα από τον άλλο), μπορεί νόμιμα να χρησιμοποιεί το εργαλείο της διάγνωσης, ταξινόμησης, παρακολούθησης και αντιμετώπισης ασθενειών παντός είδους. Αυτές οι διαδικασίες εμπλέκονται με τις διαδικασίες δημιουργίας υποκειμένων, καθώς η αναλυτική ταξινόμηση χρειάζεται άτομα προς παρακολούθηση και ίαση, άτομα που βρίσκουν συγκεκριμένες θέσεις μέσα στο μεγάλο μωσαϊκό του πλήθους. Το σεξ τοποθετείται στην περιοχή του κρυφού και του ανομολόγητου, στη σφαίρα του ιδιωτικού και την ίδια στιγμή γίνεται πιο φανερό και αναλύεται όσο ποτέ πιο πριν.

trepsy 2

Όσον αφορά τους ίδιους τους επιστημονικούς λόγους, ορισμένοι συγγραφείς κατέγραψαν τις απόψεις τους, οι οποίες ήταν συμβατές με το διάχυτο κλίμα της εποχής. Ο Havellock Ellis, σεξολόγος, αρνούνταν πως η ομοφυλοφιλία αποτελεί ανωμαλία και ισχυριζόταν πως είναι απλώς μια ποικιλία του «φυσιολογικού». Αρχικά, η ομοφυλοφιλία δεν διαχωριζόταν νομικά και ηθικά από άλλες μορφές μη αναπαραγωγικού σεξ. Οι νομικές ρυθμίσεις και απαγορεύσεις τιμωρούσαν τη σοδομία και δεν έκαναν διάκριση αν «το έγκλημα ενάντια στην φύση» γινόταν μεταξύ αντρών, μεταξύ αντρών και γυναικών ή μεταξύ ανθρώπων και ζώων. Ο λεσβιασμός από νομικής πλευράς ήταν ανύπαρκτος. Η ιατρική δεν έκανε άμεση διάκριση μεταξύ ομοφυλοφιλίας και αυνανισμού, αν και ο δεύτερος μπορούσε να οδηγήσει στην πρώτη. Όταν ο Ellis έγραψε το βιβλίο του για τη σεξουαλικότητα, δεν υπήρχαν εμπειρικά δεδομένα και δεν υπήρχε ούτε μια βρετανική υπόθεση που να μην είναι συνδεδεμένη με άσυλο ή φυλακή.

Σύμφωνα με τον Kraft- Ebbing[1], ψυχολόγο και σεξολόγο του 19ου αιώνα, «όχι η πράξη αλλά μόνο μια ανθρωπολογική και κλινική γνωμάτευση για το δράστη, μπορεί να επιτρέψει μια απόφαση για το αν έχουμε να κάνουμε με μια διαστροφή που αξίζει τιμωρίας ή με μια ανώμαλη διαστροφή της πνευματικής και σεξουαλικής ζωής, που κάτω από ορισμένες συνθήκες αποκλείει την τιμωρία. Οι αναπαραστάσεις των ομοφυλόφιλων αντρών και γυναικών, ανεστραμμένων, σύμφωνα με την ορολογία της εποχής, ακολουθούν τις στερεοτυπικές αναγνώσεις των φύλων. Ένας ομοφυλόφιλος παρουσιάζεται θηλυπρεπής, μια ομοφυλόφιλη αρρενωπή... Αναπαραστάσεις που, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο μας ακολουθούν μέχρι και σήμερα. 

trepsy 3

Σοδομία vs ομοφυλοφιλία: Ενώ η πρώτη αποτελεί μια κατηγορία απαγορευμένων πράξεων, η δεύτερη συνιστά ταυτότητα και συγκεκριμένο είδος. Πριν από τον 19ο αιώνα, η σοδομία συσχετιζόταν με μάγισσες, δαίμονες, λυκανθρώπους, ξένους και αποτελούσε μια κατηγορία που εκτοξευόταν εναντίον των παπιστών. Ως πρακτική ήταν αρκετά ευρεία, αφορούσε την πορνεία, το ανήλικο σεξ, τη διακεκομμένη συνουσία και το τρανσβεστισμό. Σε κοινωνικό επίπεδο συνδεόταν με την αίρεση και την πολιτική προδοσία. Ο ίδιος ο σεξουαλικά αποκλίνων αποτελούσε μια είσοδο του αφύσικου και της αταξίας μέσα στον πολιτισμό.

Η εποχή του εξατομικευμένου ελέγχου των ολοκληρωμένων αποκλινόντων υποκειμένων, δίνει σιγά σιγά την θέση της στην μαζική άσκηση εξουσίας. Το άτομο αποκτά υπόσταση και παίζει ρόλο στην εύρυθμη λειτουργία της κοινωνίας. Όσο προχωράμε στο σήμερα, η ανωμαλία γίνεται όλο και πιο λεπτομερώς οριοθετημένη, όλο και πιο κατακερματισμένα συγκεκριμένη. Ο λόγος για τα ψυχιατρικά εγχειρίδια και κυρίως το DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), βασικό εγχειρίδιο καταγραφής και δημιουργίας διαταραχών και διαταραγμένων υποκειμένων από τον Β' παγκόσμιο πόλεμο και μετά, στον αμερικανοευρωπαϊκό κόσμο... Αυτή η εισήγηση ίσως μας κάνει να αισθανθούμε πιεσμένες από τους κανόνες που επιφυλάσσονται για την ύπαρξή μας. Οι κανόνες φτιάχνονται για να στοκάρονται οι ρωγμές οι οποίες όμως είναι πολύ βαθιές για να ξεχαστούν.

psy-1

2.1 Στο μικροσκόπιο των διαγνωστικών εγχειριδίων.

Μόνο το DSM; Όοοχι !
Εκτός από το DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders /Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών) υπάρχει και το ICD (International Classification of Diseases /Διεθνής Κατηγοριοποίηση Ασθενειών) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Ποιοι είναι πίσω από το DSM;

Η επιμέλεια και έκδοση των DSM γίνεται από την APA (American Psychiatric Association /Aμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία), που είναι η κύρια ένωση ψυχιάτρων στις ΗΠΑ με 38.000 μέλη, κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, αμερικανούς. Ένας όμως ξεχωρίζει. Ο ψυχίατρος Ρόμπερτ Σπίτζερ (Robert L. Spitzer), αρχικά συμμετείχε στην έκδοση του DSM-II και μετέπειτα διηύθυνε την έκδοση του DSM-III, η οποία καθόρισε τον χαρακτήρα των επόμενων DSM και θεωρήθηκε καινοτομία στον τομέα της ψυχιατρικής. Σε μετέπειτα κριτική του έργου του, ο ίδιος ο Σπίτζερ είπε σε συνέντευξή του πως το DSM-III «οδήγησε στην ιατρικοποίηση του 20% με 30% του πληθυσμού που ίσως δεν έχουν κανένα σοβαρό ψυχικό πρόβλημα».

trepsy 4

DSM-I (1952)

Κατά την διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου παρατηρήθηκε σημαντική εμπλοκή των ψυχιάτρων στην επιλογή και εκτίμηση των αμερικανών στρατιωτών πριν φύγουν για τα μέτωπα, καθώς και στην θεραπεία όσων από αυτούς γυρνούσαν πίσω. Το 1943 εμφανίστηκε ένα νέο σχήμα κατηγοριοποίησης, το Medical 203, το οποίο χρησιμοποιεί ο αμερικανικός στρατός. Το 1949 ο παγκόσμιος οργανισμός υγείας δημοσιεύει την έκτη έκδοση του ICD (ICD-6), το οποίο περιείχε για πρώτη φορά κεφάλαιο ψυχικών διαταραχών. Το 1950 κυκλοφορεί στα μέλη της APA μια μείξη του Medical 203 μαζί με άλλα 2 εγχειρίδια, το 1951 το λεγόμενο πλέον «Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών» (DSM) εγκρίνεται από την ένωση και το 1952 δημοσιεύεται.

Το DSM-I αναφέρει 106 ψυχικές διαταραχές, ανάμεσα στις οποίες και ένα σύνολο το οποίο ονοματίζει Σεξουαλικές Παρεκκλίσεις. Τις σεξουαλικές παρεκκλίσεις τις εντάσσει ως υποκατηγορία στις Διαταραχές Προσωπικότητας, δηλαδή «διαταραχές ψυχογενούς προελεύσεως ή χωρίς κάποια εμφανώς προσδιορισμένη, απτή αιτιολογία ή αλλαγή δομής». Πιο συγκεκριμένα, τις ορίζει στη γκάμα των «ενοχλήσεων» κοινωνιοπαθούς προσωπικότητας (sociopathic personality disturbance), όπου ως κοινωνιοπαθείς προσωπικότητες ορίζονται «άτομα που είναι πρωταρχικά άρρωστα με όρους ένταξης στις κοινωνικές συμβάσεις και στο ηθικό-πολιτισμικό περιβάλλον και στα οποία συχνά υποβόσκει μια σοβαρή διαταραχή προσωπικότητας, νεύρωση, ψύχωση ή ως αποτέλεσμα εγκεφαλικής βλάβης». Η διάγνωση της σεξουαλικής παρέκκλισης αποδίδεται στην «παρεκκλίνουσα σεξουαλικότητα, η οποία δεν είναι συμπτωματική άλλων συνδρόμων, όπως σχιζοφρένεια ή μανία». Περιλαμβάνει δε τις περισσότερες των περιπτώσεων που θεωρούνται ως «ψυχοπαθητικές προσωπικότητες με παθολογική σεξουαλικότητα». Αυτή η διάγνωση προσδιορίζει τους τύπους της παθολογικής συμπεριφοράς, όπως η ομοφυλοφιλία / ομοσεξουαλικότητα, η παρενδυσιομανία, η παιδοφιλία, ο φετιχισμός και ο σεξουαλικός σαδισμός (στον οποίο περιλαμβάνει το βιασμό, τη σεξουαλική επίθεση και τον ακρωτηριασμό).

DSM-II (1968)

Το 1968 δημοσιεύεται το ICD-8, στη διαμόρφωση του οποίου έχει βοηθήσει και η APA. Παρ' όλα αυτά, αποφασίζει να προχωρήσει στην αναθεώρηση και του DSM. Έτσι, το 1968 δημοσιεύεται επίσης και το DSM-II, στο οποίο απαριθμούνται 182 διαταραχές. Η αναθεωρημένη έκδοση λίγες διαφορές έχει από την πρώτη, είναι ελαφρώς πιο αναλυτική. Και οι δύο περιέχουν βιολογικές παραμέτρους (π.χ. εγκεφαλικές βλάβες) και έννοιες που προέρχονται από το έργο του γερμανού ψυχιάτρου Kraepelin, ο οποίος υποστήριζε ότι «κάθε σοβαρή ψυχιατρική διαταραχή οφειλόταν σε κάποια συγκεκριμένη εγκεφαλική ή βιολογική παθολογία». Τα συμπτώματα δεν προσδιορίζονται αναλυτικά για συγκεκριμένες διαταραχές, πολλές εκ των οποίων θεωρούνται ως αντίδραση μη-προσαρμογής σε προβλήματα της ζωής. Αυτό φαίνεται στο διαχωρισμό νεύρωσης (άγχος, κατάθλιψη, διαταραχές λόγω επαφής με την πραγματικότητα) και ψύχωσης (παραισθήσεις, ψευδαισθήσεις, μη επαφή με την πραγματικότητα). Κοινωνιολογικές και βιολογικές γνώσεις εμπερικλείονται, αλλά το όριο μεταξύ κανονικού και ανώμαλου δεν καθίσταται σαφές.

trepsy 5

Στη δεύτερη έκδοση του εγχειριδίου και πάλι μιλάμε για Σεξουαλικές Παρεκκλίσεις. Κι εδώ, εντάσσονται στις Διαταραχές Προσωπικότητας και «αφορούν στα άτομα των οποίων το σεξουαλικό ενδιαφέρον προσανατολίζεται πρωταρχικά προς αντικείμενα διαφορετικά από τα άτομα του αντίθετου φύλου, προς σεξουαλικές πράξεις, οι οποίες συχνά δεν συνδέονται με τη συνουσία, ή προς την πράξη συνουσίας, η οποία συμβαίνει υπό αλλόκοτες συνθήκες, όπως στη νεκροφιλία, την παιδοφιλία, τον σαδισμό και τον φετιχισμό. Παρ' όλο που μπορεί τα άτομα να βρίσκουν τις πρακτικές αυτές δυσάρεστες, δεν καταφέρνουν να τις υποκαταστήσουν με ομαλές / φυσιολογικές σεξουαλικές συμπεριφορές. Επιπλέον, η παρούσα διάγνωση δεν είναι κατάλληλη για τα άτομα εκείνα που έχουν παρεκκλίνουσα σεξουαλική δράση, επειδή δεν είναι διαθέσιμα φυσιολογικά σεξουαλικά αντικείμενα». Οι διαταραχές που περιλαμβάνονται εδώ είναι: ομοφυλοφιλία, φετιχισμός, παρενδυσιομανία, παιδοφιλία, σεξουαλικός σαδισμός (όπως ήταν και στο DSM-I) και προστίθενται: σεξουαλικός μαζοχισμός, επιδειξιμανία, ηδονοβλεψία, άλλες σεξουαλικές παρεκκλίσεις μη προσδιοριζόμενες.

psy-2

 DSM-III

Το 1974 πάρθηκε η απόφαση για τη δημιουργία της επόμενης αναθεωρημένης έκδοσης του DSM με επικεφαλής τον Σπίτζερ. Ο αρχικός σκοπός ήταν να γίνει η ορολογία του DSM σύμφωνη με αυτήν του ICD. Υπό την εποπτεία όμως του Σπίτζερ και των δικών του, οι αλλαγές της νέας έκδοσης πήγαν πολύ παραπέρα. Πρώτος στόχος τους ήταν να ενισχυθούν η ομοιομορφία και η εγκυρότητα της ψυχιατρικής διάγνωσης, που πλέον είχε αρχίσει να αμφισβητείται από πολυάριθμες κριτικές, συμπεριλαμβανομένου και του πειράματος Ρόσενχαν[2] (βλέπε 2.2 α). Δεύτερος στόχος ήταν η τυποποίηση των διαγνωστικών πρακτικών, καθώς μετά από έρευνα φάνηκε ότι οι πρακτικές από ΗΠΑ σε Ευρώπη και αλλού διέφεραν σημαντικά. Η καθιέρωση αυτών των κριτηρίων ήταν επίσης μια προσπάθεια να διευκολυνθεί η διαδικασία ρύθμισης μέσω φαρμάκων (pharmaceutical regulatory process). Τα κριτήρια που υιοθετήθηκαν για πολλές από τις διαταραχές πάρθηκαν από δυο προϋπάρχουσες συλλογές κριτηρίων (Research Diagnostic Criteria [RDC], Feighner Criteria).

Ένας από τους κύριους στόχους ήταν να βασιστεί η κατηγοριοποίηση στην καθομιλουμένη περιγραφική Αγγλική γλώσσα, παρά στην απολυτότητα της αιτιολογίας, αν και η κατηγορηματική της προσέγγιση ενίσχυσε την αίσθηση ότι συγκεκριμένα μοτίβα συμπτωμάτων σε κάθε κατηγορία αντανακλούσαν μια συγκεκριμένη βαθύτερη παθολογία. Η ψυχοδυναμική προσέγγιση, καθώς και αυτή της φυσιολογίας, εγκαταλείφθηκαν υπέρ ενός ρυθμιστικού ή νομοθετικού μοντέλου. Ένα νέο, «πολυαξονικό» σύστημα προσπάθησε να αποδώσει μια πιο δεκτική εικόνα, μέσω στατιστικής απογραφής πληθυσμών αντί μιας απλής διάγνωσης. Έτσι, «κάθε ψυχική διαταραχή γίνεται αντιληπτή ως ένα κλινικά σημαντικό συμπεριφοριστικό ή ψυχολογικό σύνδρομο».

Μέσα σε ένα χρόνο το προσχέδιο είχε στηθεί, περιλαμβάνοντας πολλές νεοεισαχθείσες κατηγορίες διαταραχών καθώς και με την περάτωση διετών κλινικών δοκιμών για να δοκιμάσουν την αξιοπιστία των νέων διαγνώσεων, το 1980 δημοσιεύεται το DSM-III στο οποίο απαριθμούνται 265 διαγνωστικές κατηγορίες. Μέσα σε όλα αυτά η διαγνωστική κατηγορία του DSM-II «διαταραχή λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού» αντικαθίσταται από την «εγώ-δυστονική ομοφυλοφιλία» (ego-dystonic homosexuality) η οποία έχει παρεμφερή κριτήρια[3].

trepsy 7

DSM-III-R (1987)

Το 1987 δημοσιεύεται η αναθεωρημένη έκδοση του DSM-III, το DSM-III-R πάλι υπό την καθοδήγηση του Σπίτζερ. Κατηγορίες αλλάζουν όνομα, διαγράφονται, προσθέτονται, γίνονται σημαντικές αλλαγές στα κριτήρια. Σε αυτήν την έκδοση αφαιρείται επίσης και η «εγώ-δυστονική ομοφυλοφιλία» αν και σε μεγάλο βαθμό εντάσσεται στην κατηγορία «σεξουαλική διαταραχή μη προσδιοριζόμενη αλλιώς», παραδείγματα της οποίας αποτελούν:

1. Έντονα αισθήματα ανεπάρκειας που αφορούν τη σεξουαλική απόδοση ή άλλα χαρακτηριστικά που σχετίζονται με αυτοεπιβαλλόμενες σταθερές ανδροπρέπειας ή θηλυπρέπειας.
2. Ενόχληση του ατόμου για έναν τύπο επαναλαμβανόμενων σεξουαλικών σχέσεων που αφορά αλληλοδιαδοχή ερωτικών συντρόφων που βιώνονται από το άτομο μόνον ως αντικείμενα προς χρήση (π.χ. νυμφομανία, δονζουανισμός).
3. Επίμονη και έντονη ενόχληση του ατόμου για τον σεξουαλικό του προσανατολισμό.

Συνολικά το DSM-III-R αριθμεί 292 διαγνώσεις. Παύει επίσης να χρησιμοποιείται ο όρος Σεξουαλικές Παρεκκλίσεις και μιλάνε για Σεξουαλικές Διαταραχές, οι οποίες αποτελούν πλέον διαχωρισμένη κατηγορία διαταραχών από τις Διαταραχές Προσωπικότητας. Οι Σεξουαλικές Διαταραχές εδώ διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: τις Παραφιλίες και τις Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες, αλλά και άλλες σεξουαλικές διαταραχές, γνωστές ως μη προσδιοριζόμενες.
Σχετικά με τις Παραφιλίες, στο DSM-III-R δίνεται ο εξής ορισμός: πρόκειται για «επαναλαμβανόμενες έντονες σεξουαλικές παρορμήσεις και σεξουαλικά διεγειρόμενες φαντασιώσεις που αφορούν α) σε μη ανθρώπινα ερεθίσματα, β) στην ταπείνωση / οδύνη του ίδιου του ατόμου ή του/της παρτενέρ, ή γ) σε ερωτικούς παρτενέρ που δεν συναινούν ή σε παιδιά». Επιπλέον, είναι η πρώτη φορά που στο εγχειρίδιο γίνεται λόγος για αιτιοπαθογένεια (παράγοντες προδιάθεσης με βάση το φύλο, την οικογένεια), καθώς και η πρώτη αναφορά σε κριτήρια που αφορούν τις σεξουαλικές διαταραχές και τις διακρίνουν σε ήπιες / μέτριες / σοβαρές.

Στις Παραφιλίες παρατίθενται όσα ορίζονταν στο προηγούμενο DSM ως Σεξουαλικές Παρεκκλίσεις, δηλαδή: φετιχισμός, παρενδυσιομανία (μετονομάζεται σε παρενδυσιακό φετιχισμό), παιδοφιλία, σεξουαλικός σαδισμός, σεξουαλικός μαζοχισμός, επιδειξιμανία, ηδονοβλεψία. Έχει ήδη βγει η ομοφυλοφιλία αλλά προστίθεται η εφαψιομανία. Επίσης, για πρώτη φορά αναφέρονται στην κάθε διαγνωστική κατηγορία η ενδεχόμενη ηλικία έναρξης της διαταραχής, καθώς και διαφορική διάγνωση. Άλλες «μη ταξινομήσιμες αλλιώς παραφιλίες» εδώ είναι οι: νεκροφιλία, ζωοφιλία, κοπροφιλία, κλυσμοφιλία, ουροφιλία, τηλεφωνική βωμολοχία!

Σχετικά με τις Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες, καταρχάς ορίζονται ως «αναστολή στη σεξουαλική διάθεση ή ψυχοπαθολογικές αλλαγές που χαρακτηρίζουν όλο τον κύκλο της σεξουαλικής διέγερσης (sexual response cycle)». Στάδια αυτού του κύκλου θεωρούνται α) η διάθεση για σεξ, β) η διέγερση, γ) ο οργασμός, δ) η «λύση» ή χαλάρωση. Στη συνέχεια, παραθέτει και γι' αυτές ηλικία έναρξης, διάρκεια, παράγοντες προδιάθεσης, συχνότητα κατά φύλο, διαφορική διάγνωση.

Κατηγοριοποίηση

Διαταραχές σεξουαλικής επιθυμίας: διαταραχή υποτονικής σεξουαλικής επιθυμίας
διαταραχή σεξουαλικής αποστροφής

Διαταραχές σεξουαλικής διέγερσης: διαταραχή γυναικείας σεξουαλικής διέγερσης
ανδρική στυτική διαταραχή

Διαταραχές οργασμού: ανεσταλμένος γυναικείος οργασμός
ανεσταλμένος ανδρικός οργασμός
πρόωρη εκσπερμάτιση

Διαταραχές σεξουαλικού πόνου: δυσπαρευνία (επώδυνη συνουσία)
κολεόσπασμος

Και, φυσικά, οι γνωστές σε όλες μας πια, ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΑΛΛΙΩΣ.

trepsy 8

DSM-IV (1994)

Το 1994 δημοσιεύεται το DSM-IV που περιλαμβάνει 374 διαταραχές. Αναφορικά με τις Σεξουαλικές Διαταραχές, παραμένουν οι δύο ταξινομήσεις σε Δυσλειτουργίες και
Παραφιλίες ως είχαν και στην προηγούμενη έκδοση, ωστόσο προστίθεται η κατηγορία των Διαταραχών της Ταυτότητας του Γένους, οι οποίες ορίζονται συνοπτικά με τα εξής κριτήρια:

Α) ισχυρή και επίμονη ταύτιση με το άλλο γένος
Β) επίμονη δυσφορία του ατόμου για το φύλο του ή αίσθηση απροσφορότητας στο ρόλο του γένους αυτού του φύλου
Γ) η διαταραχή δεν συνυπάρχει με μια σωματική διαφυλική κατάσταση
Δ) η διαταραχή προκαλεί κλινικά σημαντική ενόχληση ή έκπτωση των κοινωνικών, επαγγελματικών ή άλλων σημαντικών περιοχών της λειτουργικότητας.

Διαχωρίζει τις Διαταραχές Ταυτότητας Γένους με βάση την παρούσα ηλικία (παιδιά-έφηβοι-ενήλικες) και με βάση το σεξουαλικό ενδιαφέρον ή έλξη (προς άνδρες / προς γυναίκες / προς αμφότερα φύλα / προς κανένα φύλο).

Σχετικά με τις Σεξουαλικές Δυσλειτουργίες, προσθέτει μια διάκριση σε υπότυπους: Σε πρωτοπαθή και επίκτητο, σε γενικευμένο και καταστασιακό, οφειλόμενη σε ψυχολογικούς παράγοντες ή σε συνδυασμένους παράγοντες.

Φυσικά, υπάρχει και εδώ η γνωστή Μη Προσδιοριζόμενη Αλλιώς Σεξουαλική Διαταραχή, Σεξουαλική Δυσλειτουργία, αλλά και Διαταραχή Ταυτότητας του Γένους, καθώς και η προκαλούμενη από ουσίες σεξουαλική δυσλειτουργία.

DSM-IV-TR (2000)

Το 2000 δημοσιεύεται χωρίς ιδιαίτερες αλλαγές το DSM-IV-TR.
DSM-V (2013)
Πλέον είναι στα σκαριά το DSM-V με πιθανές αλλαγές: {εκδόθηκε μετά από αυτό το άρθρο, το 2013}
• Αφαίρεση μερικών τύπων σχιζοφρένειας.
• Εισαγωγή της σχεσιακής διαταραχής (διαταραχή που δεν αφορά το άτομο αλλά τη σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα σε δύο ή περισσότερους ανθρώπους, θεωρώντας ως σχέσεις άξιες μελέτης τη συζυγική σχέση και τη σχέση γονέα – παιδιού).
• Διαχωρισμός διαταραχής ταυτότητας φύλου σε διαταραχή ταυτότητας φύλου σε παιδιά και διαταραχή ταυτότητας φύλου σε εφήβους και ενήλικες.

Σημειώσεις

[1] Richard von Krafft- Ebbing, "Psychopathia Sexualis, with Especial Reference to Antipathic Sexual Instict: A Medico-Forensic Study" (1886).

[2] http://en.wikipedia.org/wiki/Rosenhan_experiment

[3] Συμπληρωματικά, ο «εγω-δυστονικός σεξουαλικός προσανατολισμός» περιλαμβάνεται ακόμα στο ICD-10 (τελευταία έκδοση του ICD) ως διαταραχή της σεξουαλικής ανάπτυξης και προσανατολισμού. Βάσει αυτού γίνεται διάγνωση σε άτομα των οποίων η ταυτότητα του φύλου ή/και ο σεξουαλικός προσανατολισμός είναι σαφείς, αλλά ο «πάσχων» έχει κάποια άλλη συμπεριφορική ή ψυχολογική διαταραχή, η οποία τον κάνει να επιθυμεί να τον αλλάξει (τον σεξουαλικό προσανατολισμό). Τέλος, περιλαμβάνεται και στην «Κινεζική Κατηγοριοποίηση και Διαγνωστικά Κριτήρια Ψυχικών Διαταραχών» (Chinese Classification and Diagnostic Criteria of Mental Disorders)

Πηγή: http://whatqueerfest.espivblogs.net/

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΣ

ΥΓΕΙΑ

ΑΓΓΕΛΙΕΣ