Menu
14 / 12 / 2017 - 04:33 am
A Site By Your Side
A+ A A-

  • - Κατηγορία: ΣΙΝΕΜΑ

kyrou

Τερζής Κ.

«Μένω με την εντύπωση πως η Αθήνα σνομπάρει αγρίως τον Άδωνι Κύρου», έγραφε σε εγκωμιαστικό άρθρο του για τον "άγνωστο" Κύρου ο Ηλίας Πετρόπουλος από το Παρίσι, τον Απρίλιο του 1993.

Μισό αιώνα νωρίτερα, στις αρχές του 1945, ο νεαρός τότε Άδωνις Κύρου, γιος του εκδότη της συντηρητικής "Εστίας", μαθητής του Σβώλου στη Νομική της Αθήνας και μαχητής της ΟΠΛΑ, θα φυγαδευτεί στο Παρίσι, μετά από σοβαρό τραυματισμό του στα Δεκεμβριανά. Επιβιώνει σε δύσκολες συνθήκες, ενώ ταυτόχρονα σπουδάζει λογοτεχνία στη Σορβόνη και στέλνει σε ελληνικές εφημερίδες δημοσιογραφικές ανταποκρίσεις πολιτιστικού περιεχομένου με ψευδώνυμο. Θα διαγραφεί από το ΚΚΕ το 1947, μαζί με τον Κώστα Παπαϊωάννου και τη Μιμίκα Κρανάκη. Συνδέεται με την ομάδα των σουρεαλιστών, τον Αντρέ Μπρετόν, τον εκδότη Ερίκ Λοσφέλντ αλλά και με τους επαγγελματίες του σινεμά.

Γνώστης και λάτρης του κινηματογράφου, ιδρύει το πρωτοποριακό περιοδικό "L'Age du cinéma" και στη συνέχεια συνεργάζεται με το έγκυρο περιοδικό "Positif" (1956-1970). Εγινε παγκοσμίως γνωστός με το πολυμεταφρασμένο βιβλίο του "Ο σουρεαλισμός στον κινηματογράφο" (πρώτη έκδοση στη Γαλλία στα 1953, στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κάλβος, σε μετάφραση της Ευγενίας Χατζίκου). Στην πρώτη μικρού μήκους ταινία που γυρίζει ο Κύρου, την "Κατατρόπωση" (La déroute, 1957), με καλλιτεχνικό σύμβουλο τον Ζωρζ Φρανζύ, κινηματογραφεί τον "τουριστικό" χώρο της μάχης του Βατερλώ, που υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες σφαγές στην ευρωπαϊκή ιστορία, καθώς σχεδόν ένας στους δύο στρατιώτες που έλαβαν μέρος, έχασε τη ζωή του εκεί. Το 1958, δεκαετίες πριν το αρχιτεκτονικό έργο του ταχυδρόμου Σεβάλ γίνει μουσείο, "Το ιδανικό παλάτι του" (Le palais idéal, 1958), η δεύτερη μικρού μήκους ταινία του, φέρνει τον θεατή κοντά σε ένα από τα πιο εντυπωσιακά δημιουργήματα ακατέργαστης τέχνης, σημείο αναφοράς για τους σουρεαλιστές.

Η "απαγορευμένη" Αντίσταση

Στα 1964, στην επέτειο των είκοσι χρόνων από το ματοβαμμένο μπλόκο της Κοκκινιάς (Αύγουστος 1944) ο Κύρου επιστρέφει στην Ελλάδα, που ζει το παπανδρεϊκό "διάλειμμα" της Ένωσης Κέντρου, για να γυρίσει μια ταινία-φόρο τιμής στη χαμένη Αντίσταση και τους νεκρούς της, το "Μπλόκο". Παρά τη διαγραφή του από το ΚΚΕ, οι αριστεροί κινηματογραφιστές της εποχής κινητοποιούνται για να συνδράμουν στην υλοποίηση της ταινίας, που ζωντανεύει στη μεγάλη οθόνη την ΕΑΜική αντίσταση και το ναζιστικό έγκλημα της εκτέλεσης 315 Ελλήνων. Αν και η αφαιρετική προσέγγιση του "διανοούμενου από το Παρίσι" Κύρου (που μοιάζει να απαρνείται εδώ τις σουρεαλιστικές καταβολές του) προκαλεί ένα μούδιασμα στους θεατές που είχαν ζήσει τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, η συγκίνηση είναι μεγάλη, καθώς για πρώτη φορά η "απαγορευμένη" Αντίσταση βρίσκει έκφραση στη μεγάλη οθόνη. Η ταινία προβάλλοντας "προσωπικές περιπτώσεις" αναδεικνύει τελικά το αυτονόητο καθήκον της αντίστασης, την ηθική δύναμη των λαϊκών ανθρώπων.

papatakisΟ επίσης εγκατεστημένος στο Παρίσι αλλά γεννημένος στην Αντίς Αμπέμπα της Αιθιοπίας από Έλληνα πατέρα και Αβησσυνή μητέρα, ο Νίκος Παπατάκης, θα σκηνοθετήσει το 1963 τις "Αβύσσους" (Les abysses) όπου δύο υπηρέτριες σφάζουν τα αφεντικά τους, που συμβολίζουν την αποικιοκρατική Γαλλία. Βασισμένη, όπως και το θεατρικό "Οι δούλες" (1947) του Ζενέ, στο πραγματικό περιστατικό των αδερφών Παπέν που συγκλόνισε το 1933 τη Γαλλία, η ταινία εκπροσώπησε επίσημα τη χώρα στο Φεστιβάλ των Καννών, προκαλώντας αντιδράσεις κι έγινε αντικείμενο ανάλυσης πολλών Γάλλων διανοητών, μεταξύ των οποίων και οι Ζαν-Πολ Σαρτρ, Σιμόν Ντε Μπωβουάρ, Ζακ Λακάν, Αντρέ Μπρετόν, Ζακ Πρεβέρ, Ζαν Ζενέ. Ο νεαρός Παπατάκης, εθελοντής στον στρατό της Αιθιοπίας όταν εισέβαλε ο Μουσολίνι, θα φτάσει στην Ελλάδα του Μεταξά και από εκεί στη Γαλλία, λίγο προτού ξεκινήσει ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος. Στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια θα γίνει γνωστός σε ολόκληρο το Παρίσι ως ιδιοκτήτης του θεατρικού καμπαρέ «Tο κόκκινο ρόδο», "άντρο" του κινήματος των υπαρξιστών. Προτού ακόμα γυρίσει τις "Αβύσσους", θα βοηθήσει στην παραγωγή της ταινίας του Tζον Kασσαβέτη "Σκιές" (1959).

cassav

Θρυλική μορφή του ανεξάρτητου αμερικάνικου κινηματογράφου και δεύτερης γενιάς μετανάστης στις ΗΠΑ, ο γεννημένος στη Νέα Υόρκη το 1929 Τζον Κασσαβέτης, θα δουλέψει έξω από τις δεσμεύσεις των αμερικανικών στούντιο, οπαδός ενός κινηματογράφου της προσωπικής αγωνίας και της ασθματικής γραφής. Μια από τις κορυφαίες δημιουργίες του είναι "Ο θάνατος ενός Κινέζου μπούκι" (Τhe Killing of a Chinese Bookie, 1978). Κατάφωτα σκοτεινό, αυτό το νεο-νουάρ περιγράφει με τη διεισδυτική δεξιοτεχνία του Κασσαβέτη την αυτοκαταστροφή του αρχετυπικού ιδιοκτήτη νυχτερινού κέντρου Κόσμο Βιτέλι, με αλησμόνητες ερμηνείες από όλους τους ηθοποιούς που συμμετέχουν (Μπεν Γκαζάρα, Σέιμουρ Κάσελ, Τίμοθι Κάρεϊ).

kazan interviews

Πρώτης γενιάς μετανάστης στις ΗΠΑ ο Ελία Καζάν, γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη το 1909 ως Ηλίας Καζαντζόγλου, στα 1963 αποφαίζει να κοιτάξει "πίσω", στις ρίζες του, και στο "Αμέρικα Αμέρικα" αναπαριστά την οδύσσεια ενός μετανάστη, εμπνεόμενος από την ιστορία του θείου του που ξεκινά το 1896 από τα παράλια της Μικράς Ασίας για τη "γη της επαγγελίας", πέρα από τον Ατλαντικό. Μια ταινία με πρωταγωνιστή τον νεαρό τότε Στάθη Γιαλελή και με τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι.

manthoulis

Η δικτατορία της 21ης Απριλίου θα οδηγήσει τον Ροβήρο Μανθούλη στο Παρίσι, όπου και θα παραμείνει έκτοτε. Η μεγάλη επιτυχία της τέταρτης ταινίας του "Πρόσωπο με πρόσωπο" που προβάλλεται στο Διεθνές Φεστιβάλ Νέου Κινηματογράφου στην Υέρ της Νότιας Γαλλίας ακριβώς τη στιγμή που εκδηλώνεται το χουντικό πραξικόπημα στην Αθήνα, γίνεται το "διαβατήριό" του για μια νέα καριέρα, με την ταυτότητα του πολιτικού εξόριστου. Εκείνα τα χρόνια γεννιέται και η ιδέα του "Lilly's Story" μαζί με την επίσης αυτοεξόριστη Μελίνα Μερκούρη. Την προετοιμασία αυτής της ταινίας που θα σκηνοθετούσε ο Ντασσέν αλλά δεν γυρίστηκε ποτέ, περιγράφει ο Μανθούλης σχεδόν τριάντα χρόνια μετά στο "Lilly's Story" (2002). Οι Έλληνες εξόριστοι στο Παρίσι, έρωτες, τραγικές αλλά και κωμικές στιγμές, σε μια νεκρή ζώνη προσμονής αλλά και εγκατάλειψης...

Πηγή: http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=728973

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΣ

ΥΓΕΙΑ

ΑΓΓΕΛΙΕΣ