Menu
18 / 11 / 2017 - 01:49 pm
A Site By Your Side
A+ A A-

signifier 2

Αυτή είναι μια θαυμάσια ιστορία από την κλινική του Lacan, όπως την είπε η Suzanne Hommel, η οποία ήταν σε ανάλυση με το Lacan το 1974.

Μας δίνει μια σπάνια εικόνα για τη μέθοδο και το στυλ του Lacan και πώς, παρεμβαίνοντας σε ένα μόνο σημείο από την ομιλία του αναλυόμενου, ήταν σε θέση να πραγματοποιήσει μια θεραπευτική αλλαγή.

Αναφέρεται σε μια συνέντευξη που αποτελεί μέρος της ταινίας του Gérard Miller «Rendez-vous chez Lacan», που κυκλοφόρησε για να τιμήσει την 30ή επέτειο του θανάτου του Lacan.

Ως νεαρή κοπέλα όταν ξεσπούσε ο πόλεμος, η Hommel είχε βιώσει από πρώτο χέρι την κατοχή της χώρας της από τους Ναζί. Οι αναμνήσεις της από αυτή την περίοδο συζητήθηκαν με τo Lacan κατά την πορεία της ανάλυσής της. Αυτό το απόσπασμα δείχνει καλά γιατί ο Λακάν παροτρύνει τους προσκείμενους να επικεντρωθούν στην υλικότητα του σημαίνοντος στο λόγο του υποκειμένου και να βασίσουν μια παρέμβαση στην πολυσημία του, την ασάφειά του. Στα γαλλικά, τα σημαίνοντα «Gestapo» και «geste à peau» εκφωνούνται σχεδόν ταυτόσημα.

Ενώ η ταινία είναι διαθέσιμη μόνο στα γαλλικά, έχω προσαρτήσει υπότιτλους σε αυτό το απόσπασμα, έτσι ώστε οι αγγλόφωνοι να την παρακολουθήσουν.

Τρία σχόλια γιατί αυτό το απόσπασμα είναι τόσο ιδιαίτερο.

1. Ο Λακάν δεν κάνει μια ερμηνεία με τη συνήθη έννοια. Δε λέει στην αναλυόμενή του την έννοια του ονείρου της ούτε προσπαθεί να το εξηγήσει γι' αυτήν. Αντιθέτως, αυτό που είναι συναρπαστικό με αυτό είναι ότι ο Λακάν δε λέει τίποτα. Η παρέμβασή του έρχεται με τη μορφή μιας χειρονομίας αντί του λεκτικού επιπέδου. Η επίδραση στην αναλύτριά του ήταν να μετατρέψει τον εφιάλτη που εξιστόρησε και τις οδυνηρές συσχετίσεις που ακολούθησαν της ναζιστικής κατοχής, σε μια αρκετά κυριολεκτική χειρονομία καλωσύνης: από τη «Γκεστάπο» στο «geste à peau». Όπως το θέτει η Hommel, χρησιμοποιώντας το ίδιο σημαίνον, ήταν "μια χειρονομία ανθρωπιάς". Η κίνηση του Lacan είχε ως αποτέλεσμα μια ερμηνεία χωρίς τη βαρύτητα μιας διδακτικής παρέμβασης.

2. Σε πολλούς τρέχοντες ψυχοθεραπευτικούς κλάδους, η φυσική επαφή αυτού του είδους με τον ασθενή θεωρείται ανορθόδοξη και είναι πιθανό να προκαλεί δυσφορία. Αυτό δεν είναι μόνο για την προστασία του ασθενούς από κακοποιητικούς θεραπευτές, αλλά για να αποφευχθεί να δοθεί στον ασθενή μια ανταπόκριση στο συναισθηματικό επίπεδο την οποία θα μπορούσε να αναμένει ή να απαιτεί. Αυτό είναι ένα ρίσκο να πέσει στην παγίδα της παροχής μιας χειρονομίας συμπάθειας που χρησιμεύει μόνο για να καλύψει την αντίσταση (από την πλευρά είτε του αναλυτή είτε του αναλυόμενου) στο ασυνείδητο υλικό. Κάποιοι μπορεί να ισχυριστούν ακόμη ότι η παρέμβαση του Lacan ήταν αντίθετη με τον λεγόμενο «κανόνα αποχής» που προήλθε από τον Freud, ή ακόμα και το γενικότερο κανόνα της αναλυτικής ουδετερότητας. Στο βιβλίο του, του 1915 «Παρατηρήσεις στη Μεταβίβαση της Αγάπης» ‘Observations of Transference Love’ ο Φρόιντ γράφει: «Έχω ήδη αφήσει να γίνει κατανοητό ότι η αναλυτική τεχνική απαιτεί από τον ιατρό να αρνείται στην ασθενή που λαχταρά για αγάπη, την ικανοποίηση που ζητά» (SE XII, p.164-165). Αλλά σε αυτό το απόσπασμα είναι ξεκάθαρο ότι με το χάιδεμα του προσώπου της ασθενούς η πρόθεση του Lacan δεν ήταν να ικανοποιήσει μια απαίτηση για αγάπη -η παρέμβασή του δεν ήταν σε επίπεδο επιρροής- αλλά αντ' αυτού να παράσχει στην αναλυόμενή του μια νέα προοπτική της εμπειρίας της από τον πόλεμο, προσφέροντάς της έναν νέο τρόπο να ερμηνεύσει το σημαίνον «Gestapo» ως «geste à peau».

3. Ανεξάρτητα από το τι σκέφτεστε για την ίδια την παρέμβαση, η πράξη του Lacan μαρτυρεί μια αξιοσημείωτη προσοχή -και σεβασμό- στην ομιλία της αναλυόμενης. Επιλέγοντας να παρέμβει με τον τρόπο που το έκανε στο σημαίνον «Γκεστάπο», ο Λακάν αποδεικνύει αυτό που ο Jacques-Alain Miller χαρακτήρισε ως «πειθαρχία του σημαίνοντος» στην αναλυτική πρακτική, έναν απαραίτητο συσχετισμό με την κεντρική του θεωρία ότι το ασυνείδητο είναι δομημένο σα γλώσσα.

Από τον Owen Hewitson, LacanOnline.com

Μετάφραση: LesAndMore

Πηγή: http://www.lacanonline.com/

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΣ

ΥΓΕΙΑ

ΑΓΓΕΛΙΕΣ