Menu
23 / 09 / 2018 - 11:06 am
A Site By Your Side
A+ A A-

ekpai ellin mous2

Της Παρασκευαϊδου Χαριτίνης. 

Η μειονοτική εκπαίδευση της Θράκης ξεκινά με την ελληνική διοίκηση της Θράκης το 1920, όμως το νομικό πλαίσιο που την διέπει έχει τις ρίζες του στο καθεστώς των σχολείων των μουσουλμανικών κοινοτήτων της Θεσσαλίας και της Κρήτης.

Έτσι, για πρώτη φορά σε εφαρμογή της Συνθήκης της Κωνσταντινούπολης του 1881, οι μουσουλμάνοι της Θεσσαλίας - Άρτας είχαν το δικαίωμα να διατηρούν τουρκόγλωσσα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στα οποία διδασκόταν και η ελληνική ως γλωσσικό μάθημα. Το σύστημα των σχολείων των μουσουλμανικών κοινοτήτων ίσχυσε και στη θεσμική οργάνωση της αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας (1989-1912) (Ζεγκίνης, 1994).

Το κεκτημένο των σχολείων των μουσουλμανικών κοινοτήτων επεκτάθηκε μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912 - 1913) ως προς τους μουσουλμάνους των περιοχών Μακεδονία, Ήπειρο, Κρήτη, νησιά ανατολικού Αιγαίου). Σύμφωνα με την συνθήκη των Αθηνών (1913) οι μουσουλμάνοι διατηρούσαν εκπαιδευτική αυτονομία υπό την επιτήρηση του Υπουργείου Παιδείας. Έπειτα, η Συνθήκη των Σεβρών περί των μειονοτήτων στην Ελλάδα (σε ισχύ από το 1923) επαναδιατυπώνει τα ίδια εκπαιδευτικά δικαιώματα. Τέλος, η Συνθήκη της Λοζάνης (1923) αποτελεί από το 1923 μέχρι σήμερα το νομικό θεμέλιο της λειτουργίας των μειονοτικών σχολείων. Για την ιστορία θα πρέπει να αναφερθεί ότι μουσουλμανικά σχολεία λειτούργησαν και στα Δωδεκάνησα (Ρόδο και Κω, από το 1947 μέχρι το 1972), τα οποία παρείχαν διδασκαλία της τουρκικής γλώσσας και της μουσουλμανικής Θρησκείας. (Μπαλτσιώτης και Τσιτσελίκης, 2001)

Στο σημείο αυτό, αξίζει να σημειωθεί πως τα μειονοτικά σχολεία της Θράκης αφορούν κυρίως στην πρωτοβάθμια αλλά και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η ίδρυση μειονοτικών νηπιαγωγείων δε ρυθμίζεται νομικά, αν και η πρωτοβάθμια εκπαίδευση παρέχεται στα νηπιαγωγεία και στα δημοτικά σχολεία σύμφωνα με τις νομοθετικές διατάξεις. Το 2000 υπολογίζεται ότι περίπου 300 νήπια της μειονότητας έλαβαν προσχολική εκπαίδευση, κυρίως σε δημόσια νηπιαγωγεία ή κοινοτικούς παιδικούς σταθμούς.

Όσον αφορά στο πλήθος των δημοτικών μειονοτικών σχολείων, το 2002 λειτουργούσαν 223 με 7.107 μαθητές. Την ίδια χρονιά λειτουργούσαν 2 μειονοτικά γυμνάσια/λύκεια και 2 ιεροσπουδαστήρια με 905 συνολικά μαθητές. (Mavrommatis and Tsitselikis. 2003)
Ακόμη, σχετικά με τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ως μειονοτικά σχολεία δύο γυμνάσια/λύκεια, στην Ξάνθη και την Κομοτηνή. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι περισσότεροι από 1.500 μουσουλμάνοι μαθητές επιλέγουν να φοιτήσουν σε δημόσια ελληνικά σχολεία. Ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει το 15% του συνολικού μειονοτικού μαθητικού πληθυσμού. (Mavrommatis and Tsitselikis. 2003) Τέλος, ένα αδιευκρίνιστο ποσοστό φοιτά σε δευτεροβάθμια σχολεία στην Τουρκία.

ekpai ellin mous3

Σχετικά με την εκπαίδευση κατά φύλο, γίνεται σαφές πως μέχρι πρόσφατα τα περισσότερα κορίτσια σταματούσαν την εκπαίδευση πολύ νωρίς, -ειδικά τα κορίτσια των φτωχών και αγροτικών οικογενειών. Στις πόλεις συνήθως τελείωναν το Λύκειο, και όσοι είχαν οικονομική άνεση π.χ. οι αστοί έμποροι, έστελναν τα κορίτσια τους να σπουδάσουν- στην Τουρκία συνήθως. Όμως από το 1995 και μετά -έχοντας ένα κίνητρο με το μέτρο της ποσόστωσης στα Πανεπιστήμια- παρατηρείται ότι τα παιδιά που σπουδάζουν είναι πολύ περισσότερα (Petrakou and Dimitrakopoulos, 2003).

Παλαιότερα, εφόσον οι γονείς των μουσουλμανίδων ήταν αρκετά προοδευτικοί σχετικά με την εκπαίδευση όπως και για άλλα ζητήματα, θα τις έστελναν στα έξι χρόνια τους στο δημοτικό σχολείο. Παράλληλα, όμως είναι αρκετές οι περιπτώσεις, ιδίως στα απομακρυσμένα χωριά, όπου οι γονείς αποφάσιζαν ότι τα καπνοχώραφα έχουν ανάγκη από όλα τα διαθέσιμα χέρια του σπιτιού, οπότε το κορίτσι υποχρεώνεται να μη μάθει καθόλου γράμματα. Ακόμη πιο συνηθισμένη ήταν η περίπτωση, κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους και λόγω του φόρτου των αγροτικών εργασιών, τα κορίτσια, και εάν χρειασθεί και τα αγόρια, να εγκαταλείπουν το σχολείο για μεγάλα χρονικά διαστήματα, για να βοηθήσουν την οικογένεια (Kassotakis and Rousakis, 1999).

Όσα κορίτσια τελείωναν το δημοτικό, είχαν ελάχιστες πιθανότητες να συνεχίσουν τις σπουδές τους στο γυμνάσιο. Η μεγάλη πλειοψηφία αναλάμβανε καθήκοντα νοικοκυράς μέσα στο σπίτι. Όσο απομακρύνεται κάποιος από τα αστικά κέντρα προς τις αγροτικές και απομακρυσμένες ορεινές περιοχές, τόσο μειώνεται μέχρι μηδενισμού μερικές φορές ο αριθμός των μαθητριών στα γυμνάσια. Υπάρχουν οικισμοί, στους οποίους δεν υπάρχει γυναίκα που να έχει συνεχίσει τις σπουδές της στο γυμνάσιο. Το τέλος του γυμνασίου σημαίνει και το τέλος της εκπαίδευσης για τις μουσουλμάνες, συνήθως, που θα κατορθώσουν να φθάσουν τόσο ψηλά. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η πρώτη μουσουλμάνα σπουδάστρια της Ειδικής Παιδαγωγικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης εισάχθηκε μόλις το 1991. Από την άλλη όμως, προωθείται μέσω των μηχανισμών του προξενείου η αποστολή των νεαρών μουσουλμανίδων γυναικών στην Τουρκία, σε ειδικά σχολεία (Κανακίδου, 1994).

ekpai ellin mous4

Από τις στατιστικές προκύπτει ότι το 92% των μουσουλμάνων γυναικών, που ζουν και εργάζονται κυρίως στην ύπαιθρο είναι αγράμματες. Ένα μικρό ποσοστό των μουσουλμάνων γυναικών στα αστικά και ημιαστικά κέντρα εκφράζουν προσδοκίες για ανώτερη και ανώτατη εκπαίδευση, την οποία όμως συνδέουν με πολύ συγκεκριμένα επαγγέλματα. Αυτό το φαινόμενο βέβαια παρατηρείται σε αναπτυσσόμενες χώρες. Το μεγαλύτερο ποσοστό των γυναικών, που φθάνει στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, σπουδάζει ιατρική ή παιδαγωγική και ενίοτε νομικά, χωρίς να έχει όμως πρόσβαση στον δικαστικό κλάδο. Τα ιατρικά και παραϊατρικά επαγγέλματα και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού είναι αποδεκτά από τη μουσουλμανική κοινωνία για τη γυναίκα, αφού θεωρούνται ότι είναι συμβατά προς τη φύση της, η οποία έχει ως προορισμό την αυτοθυσία, τη θεραπεία με την ευρύτερη έννοια, τη φροντίδα και την αγωγή (Μπαλτσιώτης και Τσιτσελίκης, 2001).

Το παρόν αποτελεί τμήμα της πτυχιακής μελέτης: "Η Θέση της γυναίκας στη μουσουλμανική μειονότητα και στη δυτική κοινωνία – Συγκριτική μελέτη" Μελέτη Περίπτωσης: Ο Δήμος Ξάνθης. Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικιακής Οικονομίας & Οικολογίας

Πηγή: (προσπέλαση 9/2012) http://estia.hua.gr:8080/dspace/bitstream/123456789/895/1/paraskeuaidou.pdf

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΣ

ΥΓΕΙΑ

ΑΓΓΕΛΙΕΣ