Menu
18 / 08 / 2018 - 03:28 am
A Site By Your Side
A+ A A-

krisi-moira

Φαράκλας Γιώργος

Από τη σκοπιά του θύματός της, η κρίση εμφανίζεται σαν μια φυσική καταστροφή, που δεν μπορεί να χαλιναγωγηθεί. Έχει μορφή μοίρας. - Από τη σκοπιά του τρίτου, εμφανίζεται ως συνέπεια της συμπεριφοράς του θύματός της. Έχει μορφή τιμωρίας. Μοίρα και τιμωρία: Το πλαίσιο έχει έντονα θεολογικά χαρακτηριστικά.

 

Είναι συχνά προβληματικό να κατηγορούμε μια εξωτερική αναγκαιότητα για ανθρώπινες πράξεις. Όταν θέλουμε να αποποιηθούμε τις ευθύνες μας, επικαλούμαστε συχνά μια εξωτερική επίδραση. Οι συγγενείς του θύτη θα κατηγορήσουν τις «κακές παρέες». Αλλά δεν μπορείς πάντα ν' αθωώνεσαι έτσι. Είναι εξωφρενικό οι δολοφόνοι να μη θέλουν ν' αναλάβουν την ευθύνη των πράξεών τους, οι μάρτυρες γενοκτονιών να λένε ότι φταίει η περιρρέουσα ιδεολογία που δεν έκαναν τίποτα. - Από την άλλη, η ηθική ετυμηγορία είναι κι αυτή συχνά προβληματική, ιδίως όταν εκφέρεται από έναν τρίτο. Όταν δεν θέλουμε να συντρέξουμε κάποιον, συχνά λέμε ότι αυτός φταίει. Π.χ., οι πλούσιοι λένε ότι οι φτωχοί είναι άξιοι της μοίρας τους γιατί είναι ρέμπελοι ή ανήθικοι. Αλλά δεν μπορεί πάντα να κατηγορείς το θύμα για το ίδιο το πάθημά του. Είναι εξωφρενικό όταν μια γυναίκα κατηγορείται για τον βιασμό που υπέστη ή οι Εβραίοι θεωρούνται υπόλογοι για τη γενοκτονία τους. Το ίδιο ισχύει για τη φτώχεια.

Πολλές φορές πάλι η μία και η άλλη εξήγηση είναι νόμιμες. Μπορεί οι εξωτερικές συνθήκες να παίζουν ρόλο κι η συμπεριφορά του δράστη να φέρει μέρος της ευθύνης. Μπορεί κάποιος που διέπραξε μια εγκληματική πράξη να έχει και ελαφρυντικά. Η οικονομική κρίση εγγράφεται όμως σε διαφορετικό πλαίσιο. Η πολιτική σχετικοποιεί τις φυσιοκρατικές και τις ηθικολογικές εξηγήσεις. Δεν είναι φυσικό φαινόμενο ούτε ηθικό. Έργο της είναι μια κοινότητα να παίρνει τη μοίρα της στα χέρια της παρά τις αντίξοες συνθήκες και να τιμωρεί αντικοινωνικές συμπεριφορές, όπως τη διαφθορά. Πολιτικοί που υποτάχθηκαν στις συνθήκες και καλλιέργησαν τη διαφθορά φταίνε γι' αυτές επειδή δεν τις έθεσαν υπό έλεγχο ως όφειλαν. Δεν είναι τυχαίο ότι οι χθεσινοί πολιτικοί προσφεύγουν και στα δύο είδη εξήγησης για να επιβιώσουν. Επικαλούνται τη συγκυρία και συνάμα κατηγορούν τον διεφθαρμένο πολίτη, αντί ν' αναλάβουν οι ίδιοι την πολιτική ευθύνη για την κρίση και να αποσυρθούν, όπως θα όφειλαν.

Η κρίση προκαλεί έτσι την επιστροφή της πολιτικής, ως αντίδραση απέναντι στην αναξιοπρέπεια. Η άνοδος της Αριστεράς αυτό εκφράζει. Οι πολίτες θέλουν να πάρουν τη μοίρα τους στα χέρια τους τιμωρώντας τις αντικοινωνικές συμπεριφορές. Αλλά την επιστροφή της πολιτικής εκφράζει κι η άνοδος της εγκληματικής Άκρας Δεξιάς. Εδώ πατά η περίφημη θεωρία των «άκρων» που διακινούν σχολιαστές προσκείμενοι σε εκείνα τα δύο κόμματα που θα έπρεπε να είχαν εξαφανισθεί. Απλώς συγχέει τα αίτια με τα αποτελέσματα (η Χ.Α. κι ο ΣΥΡΙΖΑ αρνούνται τη διακυβέρνηση της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ, αλλά δεν συμφωνούν μεταξύ τους!) και κυρίως παραβλέπει την ευθύνη των κομμάτων που κυβέρνησαν μετά το 1974 για την άνοδο του ναζισμού.

Αν αυτά δεν είχαν απαξιώσει την πολιτική και δεν κρύβονταν ώς σήμερα πίσω από τις αντικειμενικές συνθήκες και τους διεφθαρμένους πολίτες για να μην αναλάβουν την ευθύνη που τους αναλογεί, δεν θα προετοίμαζαν την επιστροφή της πολιτικής υπό εγκληματική μορφή. Αντί όμως η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ ν' αναγνωρίσουν το λάθος τους και ν' αλλάξουν στάση, συμψηφίζουν τους αντιπάλους τους! Έτσι συνεχίζουν να απαξιώνουν την πολιτική. Έτσι ενισχύουν ακόμη τη ναζιστική απειλή.

* Ο Γιώργος Φαράκλας διδάσκει πολιτική φιλοσοφία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Πηγή: http://www.avgi.gr/

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΣ

ΥΓΕΙΑ

ΑΓΓΕΛΙΕΣ