Menu
14 / 12 / 2017 - 04:35 am
A Site By Your Side
A+ A A-

nasradin Φαράκλας Γιώργος

Έχουμε φόβους οικονομικής και αστυνομικής υφής, φοβόμαστε για την επιβίωσή μας αλλά και τη σωματική μας ακεραιότητα. Η πολιτική οφείλει να καταπολεμά τον φόβο της ανέχειας και του εγκλήματος.

Αν δεν το κάνει, έχουμε πρόβλημα. Όταν μάλιστα εκμεταλλεύεται τον φόβο για την επιβίωση και για τη ζωή μας, τότε έχουμε ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα.

Ο Μακιαβέλλι τον 16ο αιώνα έλεγε ότι οι φτωχοί (ο «λαός») φοβούνται τους πλούσιους (τους «μεγάλους») γιατί εξαιτίας τους κινδυνεύουν να πεινάσουν και ότι ο φόβος που εμπνέει η πολιτική εξουσία δεν πρέπει να είναι τέτοιας φύσης, γιατί αυτός γεννά μίσος, ενώ η εξουσία που μισείται από τους φτωχούς είναι ασταθής. Αντιθέτως είναι καλό η πολιτική εξουσία να εμποδίζει τους πλούσιους να προκαλούν παρόμοιο φόβο στους φτωχούς. Ο πολιτικός δεν κυβερνά δια του φόβου, καλείται να προκαλεί φόβο σε όσους προκαλούν φόβο.

Φόβος υπάρχει όμως όχι μόνο μεταξύ τάξεων, αλλά και ατόμων. Ο καθένας εύκολα προσφεύγει σε αθέμιτα μέσα εις βάρος άλλων. Η πολιτική εξουσία, κατά την άποψη του Χομπς τον 17ο αιώνα, αποσκοπεί κυρίως στην υπέρβαση του φόβου αυτού. Όπως η θέσπιση ενός δικαστηρίου, μας γλιτώνει από τον φόβο της βεντέτας, η θέσπιση της πολιτικής εξουσίας μας γλιτώνει από τον φόβο εν γένει εγκλημάτων. Πολιτική είναι έτσι η μορφή εξουσίας η οποία καταπολεμά τον φόβο για τη ζωή (που κυριαρχεί στη «φυσική κατάσταση»). Από την άποψη του φόβου για τη ζωή, όπως κι από την άποψη του φόβου για την επιβίωση, ο πολιτικός προκαλεί φόβο σε όσους προκαλούν φόβο, δεν κυβερνά δια του φόβου.

nasradin2

Σήμερα ζούμε σε συνεχή φόβο. Η κυβέρνηση, αντί να αντιπαλεύει τον φόβο ότι θα χάσουμε τη δουλειά μας, μάλλον τον καλλιεργεί για να στηριχθεί σ' αυτόν. Αφενός εμφανίζει την πολιτική της των μαζικών απολύσεων ως τη μόνη ικανή να μας σώσει από την ανεργία, αφετέρου αυτή η πολιτική ευθύνεται σημαντικά για την έξαρση της ανεργίας. Μπορούμε να πούμε ότι, ενώ υποτίθεται ότι μας προστατεύει από τον φόβο για την επιβίωσή μας, κυβερνά δια του φόβου αυτού.

Η εξουσία πρέπει βέβαια η ίδια να εμπνέει φόβο, αλλιώς πώς θα προστατέψει τους πολίτες ως άτομα από τον φόβο για τη ζωή τους και όσους δεν είναι πλούσιοι από τον φόβο για την επιβίωσή τους; Αλλά ο φόβος αυτός είναι δικαιολογημένος αν απειλεί όσους απειλούν άλλους, προσωπικά ή συλλογικά. Αλλιώς δεν έχουμε καν να κάνουμε με πολιτική. Αν ο φόβος της εξουσίας απευθύνεται σε όλους αδιακρίτως, έχουμε αυτό που ο Μοντεσκιέ, τον 18ο αιώνα, ονόμαζε «δεσποτισμό», αναφερόμενος κυρίως στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ή, ακόμη χειρότερα, αυτό που η Άρεντ, τον 20ό αιώνα, ονόμασε «ολοκληρωτισμό», αναφερόμενη κυρίως στο Γ' Ράιχ. Όταν κυβερνά δια του φόβου, ο πολιτικός καταλύει την πολιτική σφαίρα. Μια πολιτική που μας κάνει να φοβόμαστε για τη ζωή μας δεν είναι πολιτική με την αυστηρή έννοια του όρου.

Σήμερα, ένα ολοκληρωτικό κόμμα -που η ίδια η ύπαρξή του μαρτυρεί ότι έχουμε εξέλθει ως χώρα από τη σφαίρα της πολιτικής με την αυστηρή έννοια- καλλιεργεί τον φόβο για τη ζωή μας. Η μέθοδός του είναι ανάλογη με εκείνη που ακολουθεί η κυβέρνηση όσον αφορά τον φόβο για την επιβίωσή μας. Αφενός εμφανίζεται ως το μόνο κόμμα που είναι ικανό να μας σώσει από την εγκληματικότητα, αφετέρου το ίδιο δημιουργεί ένα κλίμα που ευνοεί την άνοδο της εγκληματικότητας. Μπορούμε να πούμε ότι, ενώ υποτίθεται ότι θέλει να μας προστατέψει από τον φόβο για τη ζωή μας, πολιτεύεται δια του φόβου αυτού.

Αυτή η γενικευμένη πολιτική του φόβου αποτελεί μεγάλη πρόκληση για ένα κόμμα που διεκδικεί την εξουσία ενάντια στην πολιτική των μαζικών απολύσεων και στην απειλή του ολοκληρωτισμού. Καλείται να αποκαταστήσει την πολιτική, να εκπληρώσει με νέα μέσα τον κύριο προορισμό της, που παραμένει η προστασία των πολιτών από τον φόβο για την επιβίωση και τη ζωή τους.

* Ο Γ. Φαράκλας διδάσκει πολιτική φιλοσοφία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Πηγή: http://www.avgi.gr/

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΣ

ΥΓΕΙΑ

ΑΓΓΕΛΙΕΣ