Menu
18 / 11 / 2018 - 06:04 am
A Site By Your Side
A+ A A-

telos eidous 18

Ο πρώτος τύπος προγραμματισμένης επεξεργασίας της μετά-ανθρωπότητας που διαγράφεται στον ορίζοντα είναι η κατασκευή παιδιών «α λα καρτ».

Ήδη μερικές πορνογραφικές ιστοσελίδες προσφέρουν στους πελάτες τους τη δυνατότητα να διαμορφώσουν οι ίδιοι την ψηφιακή πορνοστάρ των ονείρων τους, διαλέγοντας μέσα από έναν κατάλογο τα στήθη, τους γλουτούς, τα μάτια ή το στόμα της. Με αυτόν τον τρόπο οι πελάτες δημιουργούν το ρομποτικό πορτραίτο της προσωποποιημένης τους ηρωίδας, που θα «ζήσει» σεξουαλικές περιπέτειες οι οποίες θα έχουν επίσης επιλεγεί εκ των προτέρων. Δεν υπάρχει λόγος να αμφιβάλλουμε για το ότι η ίδια παιχνιδιάρικη διαδραστικότητα θα προταθεί σύντομα στους μελλοντικούς γονείς, οι οποίοι έχουν ήδη τη δυνατότητα επιλογής του φύλου του παιδιού τους και αποτελούν ονειρεμένη λεία για όλους αυτούς τους μαθητευόμενους μάγους της ανθρώπινης κληρονομικότητας.

Οι οποίοι γονείς από την πλευρά τους θα είναι περιχαρείς που θα μπορούν να αποκτούν παιδιά με τα καλύτερα χαρακτηριστικά της αγοράς, ανάλογα πάντα με τις οικονομικές τους δυνατότητες: αν πρόκειται για αγόρι, είναι προφανές πως δε θα πρέπει να είναι υποψήφιο ούτε για τριχόπτωση ούτε για καρκίνο του προστάτη και ότι θα είναι –ει δυνατόν μάλιστα ταυτόχρονα- ένας Μότσαρτ, ένας Μπιλ Γκέιτζ, ένας Ζιντάν και -γιατί όχι;- ένας Ρόκο Σιφρέντι[26]· αν βγει κορίτσι, τότε θα προσέξουμε πολύ να αποφύγουμε την οστεοπόρωση, τον καρκίνο του μαστού ή της μήτρας και θα επιθυμούμε να μοιάζει με την Πάμελα Άντερσον, τη Σοφί Μαρσό ή τη Lady D, έχοντας, ταυτόχρονα, την εξυπνάδα της Μαρί Κιουρί και τη φωνή της Κάλλας (ή της Μαντόνα). Ποιος θα μπορούσε να ψέξει αυτούς τους γονείς, όλο έγνοια να επωφεληθούν τα παιδιά τους από τα καλά της προόδου –και κυρίως να τους τροποποιήσουν το γονίδιο p66, ούτως ώστε να έχουν κι αυτά δικαίωμα σε 30% επιπλέον ζωής; Όσοι αντίθετα δε θα επιθυμούν γενετικώς τροποποιημένα παιδιά, θα παρουσιάζονται ως εχθροί της κοινωνίας, ως οι νέοι βάρβαροι που, όλως φυσικώς, θα στερούνται του δικαιώματος να κάνουν παιδιά τα οποία θα θέτουν –ή, πιο σωστά, θα συνιστούν- υγειονομικά και κοινωνικά προβλήματα.

[26] Σ.τ.μ.: Rocco Siffredi. Γνωστός ιταλός πορνοστάρ που φημίζεται για το μέγεθος του πέους του.

telos eidous 19

Μπορεί κάτι τέτοιο να μας φαίνεται σήμερα ως σενάριο επιστημονικής φαντασίας -ίσως όμως όχι για πολύ ακόμα. Ήδη, άλλωστε, όλο και περισσότεροι άνθρωποι –κυρίως γυναίκες αλλά όχι μόνο- πιστεύουν αφελώς ότι βελτιώνονται με το να καταφεύγουν στις υπηρεσίες αυτής της χειρουργικής που ψευδώς αποκαλείται αισθητική: το αποτέλεσμα είναι να παραμορφώνονται από εμφυτεύματα σιλικόνης και να μετατρέπονται εθελουσίως σε κλώνους του Μάικλ Τζάκσον, της Μπάρμπι ή της Λολό Φεράρι[27]. (Στην Αργεντινή όπου, καθώς φαίνεται, οι προσθήκες σιλικόνης κάνουν πάταγο, μια τηλεπαρουσιάστρια χρωστά τη διασημότητά της στο γεγονός πως είναι εγγυημένα 100% φυσική, δίχως την παραμικρή προσθήκη σιλικόνης). Μπορούμε να φανταστούμε τις προοπτικές που ανοίγονται στην παγκόσμια αγορά ευγονικής και την τυποποίηση των ατόμων που θα προκύψει από αυτή. Πρόκειται ακριβώς για το αποτέλεσμα που προσπαθούμε εδώ και πολύ καιρό να πετύχουμε. Ήδη από το 1958 ο Jean Rostand σημείωνε (σε μια συλλογή κειμένων του με τίτλο Science fausse et fausses sciences [Παρίσι, Gallimard, 1958]) ότι:

Αν επιβεβαιωθούν τα τελευταία πειράματα, θα μας παράσχουν τα μέσα για την πραγματοποίηση, στα ανώτερα θηλαστικά –όπως κάναμε προηγουμένως στα βακτήρια-, κατευθυνόμενων μεταλλάξεων μέσω της δράσης μιας χημικής ουσίας, του DNA, την οποία αποσπούμε από τα χρωμοσώματα (βλ.: «Modifications induites chez les canards Pékin par le DNA de canard khaki Campbell injecté après la naissance » [«Τροποποιήσεις σε πάπιες Πεκίνου μέσω DNA από χακί πάπιες Κάμπελ, που τους εισχωρήθηκε μετά τη γέννησή τους»], La Presse médicale, 9/10/1957). Αν προβάλουμε στον άνθρωπο τα αποτελέσματα που έχουμε επιτύχει ως τώρα στις πάπιες, θα μπορούσαμε να φανταστούμε τη μεταφορά ορισμένων δυνατοτήτων του υποκειμένου Α στα αναπαραγωγικά κύτταρα ενός υποκειμένου Β, μέσω DNA παρμένου από τα κύτταρα του πρώτου. Φαινόμενο που αποκαλέσαμε χημική υβριδοποίηση. [...] Φαίνεται, επίσης, ότι, μέσω της χρήσης αυτού του DNA, μπορούμε να ελπίζουμε πως θα τροποποιήσουμε τα κληρονομικά χαρακτηριστικά ενός ατόμου μετά τη γέννησή του.
Προχωρώντας ακόμα περαιτέρω την υπόθεσή μας, θα μπορούσαμε να φανταστούμε πως το σύνολο του ανθρώπινου είδους θα παραλάμβανε ένα κοινό και τυποποιημένο DNA το οποίο θα του απέδιδε τα πιο ευνοϊκά χαρακτηριστικά, τόσο στο διανοητικό όσο και στο φυσικό επίπεδο: τα «μικρά του ανθρώπου» δε θα ήταν πλέον, υπό αυτή την έννοια –και κυριολεκτώντας-, τα παιδιά ενός καθορισμένου ζευγαριού, αλλά του είδους στο σύνολό του.

[27] Σ.τ.μ.: Lolo Ferrari (1963-2000). «Καλλιτεχνικό» ψευδώνυμο της Eve Valois, γαλλίδας τρας τραγουδίστριας, ηθοποιού και πορνοστάρ που έγινε γνωστή για τα τεράστια σιλικονούχα στήθη της –τα «μεγαλύτερα του κόσμου»-, που της χάρισαν δύο φορές το βραβείο Γκίνες. Σε συνεντεύξεις της είχε δηλώσει μεταξύ άλλων: «όλα αυτά τα έκανα, επειδή δεν μπορώ να αντέξω τη ζωή. Αλλά δεν άλλαξε τίποτε τελικά. [...] Φοβόμουν και ντρεπόμουν. Ήθελα να αλλάξω το σώμα μου, το πρόσωπό μου, να μεταμορφωθώ. Στην πραγματικότητα ήθελα να πεθάνω».

Το μόνο που κάναμε αυτά τα τελευταία πενήντα χρόνια είναι να προχωρήσουμε αυτήν την υπόθεση, πραγματοποιώντας το αρχικό σχέδιο. (Και φυσικά, όσοι εμπλέκονται σε αυτήν την πραγματοποίηση διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους –όπως έκαναν πάντοτε- ότι «η επιστήμη είναι ουδέτερη» και πως «οι πολίτες» μπορούν και οφείλουν να ελέγχουν «δημοκρατικά» τη διαδικασία αυτή, εκφράζοντας τις επιλογές τους.)

Η δεύτερη ποικιλία μιας προγραμματισμένης και κατόπιν σχεδίου επεξεργασίας της μετά-ανθρωπότητας, η οποία δεν είναι καθόλου ασυμβίβαστη με την πρώτη, είναι το cyborg. Η επιστημονική φαντασία –κι αυτή είναι η λειτουργία της, όπως είδαμε σε προηγούμενο μέρος του βιβλίου- μας έχει από παλιά εξοικειώσει με αυτήν την έννοια. Το cyborg (σύνθετη ψευτοέννοια που αποτελείται από το πρόθεμα cyber- και το ουσιαστικό organism) είναι ένα υβρίδιο ανθρώπου και μηχανής, το οποίο δεν πρέπει ωστόσο να συγχέουμε με το android, τύπο ρομπότ που έχει την ιδιαιτερότητα να μοιάζει με άνθρωπο: ο Ρόμποκοπ είναι cyborg ενώ ο Τερμινέιτορ android.

telos eidous 20

Η ιδέα της υπέρβασης του ανθρώπινου όντος από το cyborg ερεθίζει όλο και περισσότερο τα πνεύματα και θρέφει τις πιο παραληρηματικές φαντασιώσεις. Ο Joël de Rosnay για παράδειγμα μας εξηγούσε προσφάτως, σε ένα από τα έργα του που περιγράφουν το λαμπρό μέλλον που μας περιμένει, ότι «η μηχανική, η βιολογική κι η πληροφορική επανάσταση [...] οδηγούν στην ανάδυση αυτού του καινούργιου, συλλογικού όντος, του cybionte[28], που αποτελεί την τελική πλέον μορφή της εξέλιξης της ζωής πάνω στη Γη»[29]. Εν αναμονή λοιπόν αυτού του μυστηριώδους «συλλογικού όντος» -πραγματοποίηση, μέσω του διαδικτύου, της περίφημης «νοόσφαιρας» του Teilhard de Chardin[30];-, αυτό που ενδιαφέρει τους υποστηρικτές του cyborg είναι η τροποποίηση των ατόμων. Ιδού τα πλεονεκτήματα που θα απέφερε ο μετασχηματισμός του αφόρητα ανθρώπινου σημερινού ατόμου σε cyborg:

Η έλευση του cyborg αφήνει να διαφανεί ένας πιθανός τρόπος επίλυσης των αντιφάσεων [ανάμεσα στον άνθρωπο και τις τεχνικές του βιομηχανικού κόσμου] μέσω της εις βάθους οικειοποίησης και της κυριάρχησης της ουσίας της μηχανής. Το cyborg ενσαρκώνει ταυτόχρονα τον θρίαμβο των τεχνικών οι οποίες επενδύουν το έσχατο αμυντικό καταφύγιο, το εσωτερικό του ανθρώπινου σώματος αλλά και τη συμφιλίωσή τους με τον άνθρωπο. Τρομακτικό σαν άγγελος, το cyborg είναι επίσης σπλαχνικό, ευαγγελιζόμενο την επερχόμενη λύτρωση».
(A. Picon, La Ville, territoire des cyborgs, ό. π.)

[28] Σ.τ.μ.: νεολογισμός που προέρχεται από τη σύνθεση των λέξεων cybernétique (κυβερνητικός-πληροφορικός) και biologique (βιολογικός).

[29] J. de Rosnay L’Homme symbiotique: regards sur le troisième millénaire [Ο συμβιωτικός άνθρωπος: ματιές στην τρίτη χιλιετία], Παρίσι, Seuil, 1997.

[30] Σ.τ.μ.: Σχετικά με τη «νοόσφαιρα» αυτή, βλ. Πρόταγμα, τ. 5, Δεκέμβριος 2013, σ. 142, υπ. 3.

Για ακόμα μια φορά βλέπουμε εδώ το κοινό έδαφος όλων των παραλλαγών του θέματος της μετά-ανθρωπότητας, τόσο στη γενετική όσο και στην κυβερνητική της εκδοχή: η λύτρωσή μας θα έρθει με τη μορφή του αγγέλου. Στον Πικό, όπως βέβαια και στο σύνολο των απολογητών της νεοτεχνολογίας, η ιδέα της αλλοτρίωσης διατηρείται, για να υποστεί όμως πλήρη αντιστροφή: ο συγγραφέας μπορεί να υποστηρίζει ότι «τα πραγματικά άτομα είναι πολύ λιγότερο αυτόνομα» από τα cyborgs και πως, αν θέλαμε να θεραπεύσουμε το αίσθημα κατωτερότητας του ανθρώπου απέναντι στη μηχανή, θα πρέπει να τον μετατρέψουμε κι αυτόν σε μηχανή. Πανέξυπνη λύση, με την εξής μικρή παράλειψη που υποχρεώνεται τελικά να παραδεχτεί κι ο ίδιος ο Πικό: ένα cyborg παύει να υπάρχει «μέσα σε έναν κόσμο δίχως ηλεκτρισμό». Περίεργος τρόπος να είναι κανείς αυτόνομος! Σε κάθε περίπτωση, αν εξετάσουμε τα πράγματα από αυτή την οπτική, υπάρχει μόνο ποσοτικού τύπου διαφορά ανάμεσα στην αλλοτρίωση των cyborgs και σε εκείνη των ανθρώπινων όντων στη σημερινή τους εκδοχή. Ο Πικό μάλιστα δε διστάζει να υποστηρίξει ότι «ο αυτοκινητιστής, αυτό το μείγμα σάρκας και μηχανικής» συνιστά ήδη ένα είδος προ-cyborg. Εμείς θα προσθέταμε ότι το άτομο των σύγχρονων, «ανεπτυγμένων» κοινωνιών είναι, όπως και το cyborg, απολύτως ανίκανο να επιβιώσει δίχως ηλεκτρισμό. Πράγμα που συνεπάγεται ότι το cyborg δε συνιστά ρήξη με την πρόσφατη εξέλιξη της ανθρωπότητας αλλά μάλλον την επιτυχή της ολοκλήρωση:

Το cyborg δεν είναι παρά η παροξυστική μορφή που παίρνει η μετατροπή του ανθρώπου σε μηχανή, όταν το περιβάλλον του πρώτου τείνει να γίνεται όλο και πιο τεχνολογικό. Τα τεχνητά μοσχεύματα που έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια δε συνιστούν παρά ένα ακόμα βήμα -που καθιστά εφικτό η μινιατουροποίηση των τεχνικών- προς αυτή την κατεύθυνση η οποία ακολουθείται από καιρό.

telos eidous 21

Η «μετατροπή του ανθρώπου σε μηχανή» είναι μια ιδιαιτέρως εύστοχη έκφραση για να περιγράψει κανείς την κατάληξη του «προμηθεϊκού ονείδους» που ανέλυσε ο Γκίντερ Άντερς (Günther Anders)[31]: η απαρχαιωμένη ανθρωπότητα ονειρεύεται πλέον να συγχωνευθεί με τις μηχανές. Πίσω όμως από αυτό το όνειρο –ή, πιο σωστά: πίσω από αυτόν τον εφιάλτη- συνεχίζεται η επέκταση των μηχανισμών ελέγχου των ατόμων. Φυσικά όλα αυτά μπορεί να φαίνονται εντελώς θεωρητικά· αρκεί όμως η ανάγνωση οποιασδήποτε εφημερίδας για να αντιληφθούμε ότι δεν πρόκειται επουδενί για κάτι τέτοιο, εφόσον έχουμε ήδη περάσει σε φάση πλήρους λειτουργίας:

«Ανθρώπινα όντα γομωμένα με ηλεκτρονικές συσκευές. [...] Η Applied Digital Solutions (ADS), μια μικρή εταιρία από τη Φλόριντα, [...] μόλις απέκτησε το δικαίωμα να βγάλει στο εμπόριο ένα τσιπ που θα τοποθετείται απευθείας κάτω από την ανθρώπινη επιδερμίδα. Δεν πρόκειται για κάτι καινούργιο. Την περυσινή χρονιά ο Kevin Warwick, καθηγητής πληροφορικής στο πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ στην Αγγλία, τοποθέτησε ένα ηλεκτρονικό τσιπ στο χέρι του για μια εβδομάδα. Ωστόσο το τσιπ που προωθεί η ADS είναι πολύ πιο τρομακτικό, καθώς είναι συνδεδεμένο με δορυφόρους παρακολούθησης. Κάνοντας χρήση της τεχνολογίας GPS (Global Positioning System), θα μπορούσε να σας εντοπίσει σε οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη. Όντας, παράλληλα, σχεδιασμένο για την αποστολή πληροφοριών, είναι επίσης ικανό να δέχεται δεδομένα και δε μένει ποτέ από μπαταρία: λογικό, καθώς λειτουργεί με ανθρώπινη ενέργεια! Κάθε μυϊκή μας κίνηση επαναφορτίζει τις μπαταρίες του. Η ADS αποτιμά στα 100 δις δολάρια την αγορά που θα ανοίξει το τσιπ αυτό και σκέπτεται ήδη τις πολλαπλές του εφαρμογές: επιτήρηση, ασφάλεια, ακόμα και ιατρική, καθώς το τσιπ θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση των ζωτικών λειτουργιών χρονίως πασχόντων. Τελευταία πικάντικη λεπτομέρεια; Το όνομα που δόθηκε στο τσιπ μας, του οποίου το πρώτο κομμάτι θα κυκλοφορήσει στο τέλος της χρονιάς, είναι «Ψηφιακός Άγγελος».
(Transfert, Μάρτιος 2000)

[31] Στο βιβλίο του Die Antiquiertheit des Menschen [Η αχρήστευση του ανθρώπου], τ. 1, Über die Seele im Zeitalter der zweiten industriellen Revolution [Για την ψυχή στην εποχή της δεύτερης Βιομηχανικής Επανάστασης] (1956) και τ. 2, Über die Zerstörung des Lebens im Zeitalter der dritten industriellen Revolution [Για την καταστροφή της ζωής στην εποχή της τρίτης Βιομηχανικής Επανάστασης] (1980).

telos eidous 23

Το πεδίο των δυνατοτήτων που μας προσφέρουν αυτοί οι «ψηφιακοί άγγελοι» είναι τεράστιο: έλεγχος των μεταναστευτικών ροών, εντοπισμός των (πραγματικών ή φερόμενων ως) παιδόφιλων και άλλων «επικίνδυνων ατόμων», ανασύνθεση των μετακινήσεων ενός καταναλωτή με σκοπό την εκλέπτυνση του εμπορικού του «προφίλ» κ.λπ.

Πρέπει, εντούτοις, να σημειωθεί ότι η μετατροπή ενός ανθρώπινου όντος σε ένα λίγο ως πολύ τελειοποιημένο cyborg είναι λιγότερο επικίνδυνη από την τροποποίηση της ανθρώπινης κληρονομικότητας που ευαγγελίζεται η γενετική, εφόσον είναι αναστρέψιμη: μπορούμε πάντοτε να αφαιρέσουμε ένα ηλεκτρονικό εμφύτευμα ή ένα τεχνητό μόσχευμα –εκτός, βέβαια, αν πρόκειται για ζωτικό όργανο-, τη στιγμή, άλλωστε, που η εν λόγω τροποποίηση δεν είναι γενετικώς μεταδόσιμη. Βάσιμα βέβαια θα αναρωτιόταν κανείς κατά πόσον οι ξενομεταμοσχεύσεις, δηλαδή οι μεταμοσχεύσεις ζωικών οργάνων (μιας καρδιάς γουρουνιού, για παράδειγμα) στο ανθρώπινο σώμα, οι οποίες προορίζονται για ιατρικούς σκοπούς, σηματοδοτούν τον κίνδυνο τροποποίησης του ανθρώπινου γονιδιώματος –για να μην αναφερθούμε καν στη μετάδοση νέων ασθενειών στο ανθρώπινο είδος.

Σε κάθε περίπτωση, ο αμερικανός προγραμματιστής Bill Joy, προσυλιτισθείς στον καταστροφισμό μέσω της ανάγνωσης του Μανιφέστου του Unabomber[32], δείχνει να βρίσκεται σε πλήρη σύγχυση όταν (στο άρθρο του, “Why the Future doesn’t Need Us” [«Γιατί το μέλλον δε μας έχει ανάγκη»], περ. Wired, Απρίλιος 2000) ταυτίζει «τη ρομποτική, τη γενετική μηχανική και τη νανοτεχνολογία», υπό το σκεπτικό πως

τα ρομπότ, οι γενετικώς τροποποιημένοι οργανισμοί και τα «νανορομπότ» μοιράζονται έναν υπερπολλαπλασιαστικό παράγοντα: έχουν τη δυνατότητα επ’ άπειρον αυτοαναπαραγωγής. Μια βόμβα εκρήγνυται μόνο μια φορά· ένα ρομπότ, αντίθετα, μπορεί να πολλαπλασιαστεί και να ξεφύγει γρήγορα από κάθε έλεγχο.

[32] Σ.τ.μ.: «Unabomber» ήταν η κωδική ονομασία που έδωσε το FBI στον T. Kaczynski, αμερικανό μαθηματικό, ο οποίος από το 1978 κι έπειτα εγκαταστάθηκε σε μια μικρή καλύβα στα δάση της Μοντάνα, ζώντας δίπλα στη φύση, στέλνοντας βόμβες, μέσω ταχυδρομείου, σε άτομα και ιδρύματα που ενσάρκωναν στα μάτια του την κυριαρχία της «βιομηχανικής κοινωνίας» επί του ανθρώπου και της φύσης. Σκότωσε τρία άτομα και τραυμάτισε 23 μέχρι το 1995 οπότε και συνελήφθη. Πριν τη σύλληψή του κατάφερε να δημοσιεύσει σε μεγάλες εφημερίδες το θεωρητικό του μανιφέστο, Industrial Society and Its Future [Η βιομηχανική κοινωνία και το μέλλον της] (1995, διαθέσιμο στα αγγλικά στην ιστοσελίδα http://editionshache.com/essais/pdf/kaczynski2.pdf).

Αυτό που λέγεται εδώ είναι αληθές μόνο για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Ο Τζόι σκέφτεται (αν μπορεί κανείς να το αποκαλέσει αυτό «σκέψη») όπως ακριβώς οι τεχνοφιλικοί ενάντια στους οποίους καμώνεται πως εξεγείρεται, καθώς ακολουθεί κατά γράμμα όλες τις φαντασματικές τους ρητορείες. Γι’ αυτό και το κύριο ενδιαφέρον του άρθρου του έγκειται στις πολλαπλές παραθέσεις ρομποτιστών και άλλων μηχανικών, όπως, π.χ., ο Hans Moravec, συγγραφέας ενός βιβλίου με τίτλο Robot: Mere Machine to Transcendent Mind [Ρομπότ: από την απλή μηχανή στον υπερβατικό νου, 1998], που φαντασιώνεται πως τα ρομπότ συνιστούν «ένα ανταγωνιστικό προς εμάς είδος, που παρουσιάζει ένα ανώτερο βαθμό εξέλιξης». Το μόνο που κάνουν όλοι αυτοί οι συγγραφείς είναι να παίρνουν τους πόθους τους για πραγματικότητα, εφόσον ξεχνούν πως η διατύπωση του Πίκο ντέλα Μιράντολα που παραθέσαμε πιο πάνω –«Από τη στιγμή που θέλουμε, μπορούμε»-, είναι λανθασμένη: μπορεί η βούλησή μας για δύναμη να είναι απεριόριστη, υπάρχουν ωστόσο αντικειμενικά όρια στη δυνατότητά μας για δράση. Δεν μπορούμε να κάνουμε τα πάντα. Καταφέρνουμε βέβαια να κάνουμε, πολύ καλά, ό,τι να ‘ναι. Και ο πραγματικός κίνδυνος δεν έγκειται σε κάποια πιθανότητα πραγματοποίησης των φαντασιώσεων του Moravec, αλλά στο γεγονός πως τόσοι άνθρωποι προσδοκούν σήμερα να κυριαρχηθούν από τη ρομποτική, μετατρεπόμενοι κι οι ίδιοι σε ρομπότ. Αν ο δύστυχος ο Πίκο είχε ποτέ την ατυχία να επιστρέψει κοντά μας, θα διαπίστωνε, προς μεγάλη του έκπληξη, ότι, αντί να πραγματώνουμε τις υψηλές του προσδοκίες, «έχουμε γίνει, δίχως να το αντιλαμβανόμαστε, όμοιοι με τα ζώα και τα ηλίθια κτήνη».

telos eidous 24

Η τετραπλή κατάρρευση που μόλις περιγράψαμε –του χρόνου, του χώρου, του λόγου και της ιδέας της ανθρωπότητας- δεν είναι μια πιθανή κατάρρευση, με την οποία θα έπρεπε να ασχοληθούμε στο μέλλον, αλλά μια διαδικασία που έχει ήδη ξεκινήσει. Τα πρώτα της σημάδια είχαν διαφανεί από καιρό και σήμερα έχει φτάσει σε ένα στάδιο ήδη αρκετά προχωρημένο. Ορισμένοι χαίρονται για την εξέλιξη αυτή, προσπαθώντας μάλιστα να την επισπεύσουν ούτως ώστε να καταστεί μη αναστρέψιμη· κάποιοι ελάχιστοι προσπαθούν να αντισταθούν, στο μέτρο των δυνατοτήτων τους[33]. Η δε πλειονότητα παραμένει αδιάφορη, παραιτημένη, επιδεικνύοντας μάλιστα μια ανορθολογική αισιοδοξία. Ο συσχετισμός δυνάμεων είναι, ως εκ τούτου, εξαιρετικά δυσμενής και οι φόβοι που εξέφραζε ο Χορκχάιμερ τη δεκαετία του ’60, στις Σημειώσεις για τη σύγχρονη εποχή, επιβεβαιώνονται στο ακέραιο: «Η εμμενής λογική της κοινωνικής εξέλιξης τείνει προς την τελική κατάσταση μιας ζωής ολοκληρωτικά τεχνικοποιημένης», η οποία δεν είναι παρά «πλήρης διάψευση των προσδοκιών» και «αποξήρανση του πνεύματος». Το «ανθρώπινο είδος» θα επανεκπέσει στο «επίπεδο μιας ζωικής ράτσας ιδιαίτερα επιδέξιας και εκλεπτυσμένης» και η αντίσταση σε αυτή την οπισθοδρόμηση «θα λογίζεται τελικά ως ρομαντική τρέλα ή προϊόν των προλήψεων και της περιορισμένης εξέλιξης ορισμένων απομονωμένων δειγμάτων του είδους». Μετά από όλα αυτά έχουμε κάθε λόγο να παίρνουμε στα σοβαρά την προειδοποίηση που μπορούσαμε να διαβάσουμε, τον Ιούλιο του 2000, στις αφίσες μιας ταινίας τρόμου της σειράς Ζ: «το απειλούμενο είδος είστε εσείς».

Πηγή: https://protagma.files.wordpress.com/

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΣ

ΥΓΕΙΑ

ΑΓΓΕΛΙΕΣ